Voor iemand die winst wil maken, is het altijd naar om te zien hoe de hand van de overheid in je portefeuille graait. Leutscher vormt wat dat betreft zeker geen uitzondering. Een groot gedeelte van zijn "plezier in zaken doen" bestaat uit het omzeilen van de fiscus. Al in het hoofdstuk over textiel en Van Engelen hebben we gezien tot wat voor een excessen dat kan leiden. Zijn winst bouwt hij al snel alleen maar op uit belastingontduikingen. Zowat maandelijks komt hij in aanvaring met Rijksbelastingen. Lange tijd blijft het echter een uitzichtloos getouwtrek, een welles-nietes-spel. In 1979 komt hier verandering in...
Rijksaccountant Dekker vindt het nu wel welletjes. Na tien jaar gerommel in de marge wil hij de zaak nu struktureel aanpakken. Dekker ontdekt dat er meer aan de hand is dan iemand die gewoon een beetje slordig zaken doet. Eigenlijk doet hij niet veel meer dan al de aanwezige dossiers doorpluizen op de naam Leutscher. Als hij alles zo naast elkaar legt, heeft hij een vrijwel komplete struktuurschets van Leutschers handel en wandel. De vorderingen van de belastingdienst op Leutscher groeien gestaag tot enkele tientallen miljoenen guldens. Binnen de belastingdienst wordt besloten om een aantal afgeronde zaken onder handen te nemen. Het zijn duidelijke voorbeelden van fraude. Daarmee willen ze Leutscher voor de rechtbank dagen. De rest zal dan automaties volgen, zo is hun overtuiging.
Het worden drie klachten tegen van Engelen & Co Leder International, één klacht tegen Texland en twee klachten tegen Leutscher persoonlijk. Over de meest aktieve jaren van het leerimportbedrijf van Engelen & Co International, 1975 en 1976, is er zo goed als geen omzetbelasting betaald. Omdat dit bedrijf failliet is en de boekhouding bij de curator ligt, hoopt de belastingdienst dat er niet meer mee geknoeid kan worden.
Leutscher ontkent vanaf 1972 nog iets te maken te hebben gehad met de zwitserse handelsfirma Texland. De belastingdienst heeft bewijzen van het tegendeel. Ook wij weten inmiddels dat alles waarmee Leutscher heeft gehandeld via Texland is gegaan. Texland is belastingplichtig in Nederland, Leutscher heeft strafbaar gehandeld. Tenslotte valt er nog iets op Leutscher persoonlijk te verhalen. Hiervoor worden een tweetal zaken aangehaald: Leutscher stelt in zijn belastingaangifte dat hij in 1974 geen inkomen heeft genoten. Erger, hij is er fl.6.480,- bij ingeschoten. Iedereen weet wel beter, het zijn topjaren voor Leutscher. Ten tweede stelt Leutscher dat zijn vermogen in het jaar 1975 totaal fl.785.944,- bedraagt. Het is een zakcentje voor een man met zoveel aktiviteiten. Hij moet meer hebben stelt de belastingdienst in de aanklacht: "Het aan te geven belastbaar vermogen is (aanzienlijk) meer."
Dit topje van de ijsberg leidt tot een proces. Op 25 januari 1980 dient de Fiscale Inlichtingen en Opsporings Dienst bij de officier van justitie een verzoek tot vervolging van Leutscher in. Deze voelde al enige tijd nattigheid. Hij licht zijn vriendjes in en stuurt op advies van zijn advokaat een brief waarin hij meld begrepen te hebben dat er een aanklacht tegen hem ligt "wegens fiscale overtreding". Dat dit grote gevolgen heeft, zullen we dadelijk zien.
Ondertussen is het in Nederland gaan rommelen. Er rollen koppen. De ene spekulant is nog niet failliet of de andere volgt. Alle vingers wijzen naar Slavenburg's Bank. Deze bank komt zwaar onder vuur te staan. De kranten staan vol met nieuwe onthullingen, fraude-officier van justitie, mr. J. de Bruin, komt handen te kort. Leutscher bestookt hem met brieven. Hij eist inzage in alle stukken. Een reaktie blijft uit. Pas op 3 september 1982 kan het gerechtelijk vooronderzoek van start gaan. Anderhalf jaar later, op 25 mei 1984, dient het proces. Leutscher beweert niet te kunnen komen. Hij heeft een hernia en ligt op bed in Alicante. Leutscher verzoekt via zijn advokaat om uitstel van de rechtszitting. De rechter vraagt om een doktersverklaring. Die is er niet. Een belastingambtenaar in de zaal verklaart drie dagen geleden nog met Leutscher gesproken te hebben. Hij was op zijn kantoor in Amsterdam. Daarvoor had hij vanuit Alicante gemeld dat hij ziek was... Het proces wordt zonder hem doorgezet. Leutscher wordt veroordeeld tot een jaar cel en een miljoen gulden boete.
De belastingdienst weet dat hij in Nederland is. Ze proberen zijn paspoort in te nemen. Dit mislukt, Leutscher blijkt over een ander paspoort te beschikken. Bij de belastingdienst staan ze voor een raadsel. Ze blijven in het kantoor bij de Wibautstraat strijdlustig. Het proces is gewonnen. Na het topje, de ijsberg!
De stemming slaat snel om. Minister van Justitie F.Korthals-Altes heeft nog als advokaat voor Leutscher gewerkt bij een van zijn zakelijke geschillen. Hij dringt er op aan om de zaak op een akkoordje te gooien. Leutscher kan zijn geschil met de belastingen afkopen voor zes ton. Dan moet hij wel alle procedures, zo rond de honderd, tegen de belastingdienst en de al eerdergenoemde rijksaccountant Dekker intrekken. Leutscher gaat hier voor groot deel in mee. Alleen Dekker, dat die man hem zo gestoord heeft in zijn zaken doen, grieft hem zo dat hij het als een persoonlijke vete ziet. Tegen Dekker wil hij doorprocederen. De deal is van de baan.
De inmenging van hogerhand, onder het mom van dat er andere prioriteiten moeten worden gesteld, heeft vergaande gevolgen. Het onderzoek naar andere frauduleuze praktijken van Leutscher wordt op een laag pitje gezet. Leutscher gaat in beroep tegen zijn veroordeling. En hij wint! Dat justitie pas twee jaar na de eerste aankondiging overging tot een strafrechtelijk onderzoek mag niet. De redelijke termijn is verstreken, aldus de rechter op 13 maart 1987. De verdachte is wel schuldig, maar gaat uiteindelijk toch vrij uit.
Rijksaccountant Dekker is inmiddels overgeplaatst. Hij is op het matje geroepen. Tegenover ons wil hij "absoluut niets meer" over de zaak Leutscher zeggen. Op de Wibautstraat ontmoeten we een belastingambtenaar die pas sinds kort met de zaak Leutscher bezig is. Hij maakt nu al een vermoeide indruk. Op zijn buro ligt een stapeltje brieven van tien centimeter dik. "Kijk dat is nou Leutscher," verzucht hij en hij tilt het stapeltje op, "dat komt dan op een dag binnen. Zo'n man kan eigenlijk een heel apparaat verlammen. Wij doen op dit moment eigenlijk niks meer. Tegen alles van onze kant, daar gaat hij weer tegen in. Dan kan je dus zeggen: Je moet hem aanpakken, dat hebben mensen gedaan, dan slaat hij weer terug. Je kan dan je tijd wel beter aan andere dingen spenderen. Laat die meneer maar in zijn sop gaar koken."
Leutscher heeft zijn doel bereikt. Wat zijn voorbeeld de deen Glistrup van de anti-belastingpartij nog gevangenisstraf opleverde, dat is hem gelukt. Triomfantelijk kondigt hij in een rechts-liberaal blad "Vrijbrief" van juli 1987 zijn nieuwe plannen aan:
- Het grote belastingspel:
iedere deelnemer begint met als
opening een inkomen van fl.100.000,- en een vermogen van
fl.1.000.000,-; op practische en wettelijke basis dient
belasting betaald te worden. De winnaar is diegene die
uiteraard de meeste fiches overhoudt.
- Het groot formulierenboek:
Voldoende is bekend het groot aantal
formulieren welke de burger dagelijks ontvangt om (binnen de
termijn) in te vullen c.q. te betalen. De Overheid is hierin
zeer actief, gezien iedere burger of rechtspersoon massaal in
tientallen computers voorkomt, welke situatie met fiscale
nummers wordt verergerd; hierin is vrijwel altijd de burger
passief en de overheid met termijnstelling de overwinnaar.
Het groot formulieren boek geeft kant en klaar voor elk document van de overheid een antwoord, hetzij via vragen van uitstel, bezwaar, Wet Openbaarheid van Bestuur, Arob, etc. etc. Het geldt voor alle aanslagen waarmee de burger te maken krijgt, van onroerendgoedbelasting, rioolbelasting, waterschapsrechten, inkomstenbelasting, vermogensbelasting, autobelasting, aanslagen Kamer van Koophandel, ambtshalve aanslagen, definitieve aanslagen, voorlopige aanslagen etc. Voor iedere aanslag is een duidelijk antwoord. En zo vervolgt Leutscher in het artikel: "Het antwoord via het groot formulierenboek kan zijn dat de overheid zich zal realiseren dat niet met willekeur aanslagen kunnen worden verzonden en dat ieder antwoord via dit boek, door de overheid (met reeds inkrimping personeel, arbeidstijdverkorting en daarnaast massale ziekte, studieverlof, niet aanwezig zin etc.) beantwoord dient te worden. (Het is onbegrijpelijk geweest dat de papierfabrieken ondanks deze massale papierstroom ooit in een faillissement raakten.)"
Het is even doorbijten door zijn kromme taalgebruik, maar Leutscher geeft in dit fragment een aardig beeld van de problemen die hij heeft en wat hij daar tegen doet. Een aardig detail is, dat sinds rijksaccountant Dekker hem ontdekt heeft, Leutscher geen vermogens- en omzetbelasting meer betaalt.
De slag om de belastingen leek bijna door Leutscher gewonnen. De overheid had het bijltje erbij neergegooid. En dan komt opeens een uitspraak rond de limonadefabriek van Van Tuyn: Leutscher wordt failliet verklaard. Als we nog eens bij onze belastingambtenaar langs gaan is zijn buro leeg. Hij heeft opdracht gegeven alle brieven van Leutscher door te sturen naar de curator die Leutschers faillissement moet afwikkelen. Ook heeft hij, naar zijn eigen zeggen, een kruiwagen vorderingen op het buro van de curator gedeponeerd. Hij spreekt de hoop uit dat de Fiscale Inlichtingen en Opsporings Dienst invallen doet op alle vermoedelijke adressen van Leutscher. Dat Leutscher daar erg bang voor is blijkt uit zeer betrouwbare informatie die we hebben gekregen. Net als in 1979 heeft hij ook in januari van dit jaar een belangrijk deel van zijn administratie weg laten halen van zijn kantoor en elders verstopt. De slag om de belastingen is nu pas begonnen.